Vliegwerken van Panamarenko

De verschillende soorten werken van Panamarenko

In het werk van de kunstenaar kan men een vijftal categorieën onderscheiden:
• Mankrachtvliegtuigen (met trappers)
• Vliegtuigen met insectenvleugelslag
• Door motoren aangedreven vliegtuigen (cf. de rugzakvliegtuigen)
• Gesloten energiesystemen die het idee van het perpetuum mobile voortzetten
• Ruimteschepen


In 1967 begint Panamarenko aan de bouw van zijn eerste vliegtuigen. (Flugzeug, Kunstacademie van Düsseldorf in 1968.)
Al snel volgt de eerste tentoonstelling in de Antwerpse Wide Space Gallery.

Tussen 1969-1971 bouwt Panamarenko zijn legendarische zeppelin The Aeromodeller.


panamarenko-orbit-1.jpg
1. De Aeromodeller

De gondel is 2,29 bij 3,302, bij 5,69 meter groot. De balon is 28meter lang en heeft een diameter van 5,18meter. Er kan 1000 kubieke meter lucht in de ballon.

Panamarenko’s eveneens legendarische Prova Car uit 1967 kreeg een definitieve plaats in het Antwerpse Museum voor Hedendaagse Kunst (Muhka). Museumdirecteur Bart de Baere omschrijft het kunstwerk als "een beeld dat auto tracht te worden".

Sinds 1970 ontstonden verscheidene schaalmodellen van talrijke imaginaire voertuigen, vliegtuigen, ballonnen of helikopters in alle mogelijke origineel-verrassende vormen. Het zijn evenveel varianten op de droom van het vliegen van de mythologische figuur Icarus. Of deze tuigen echt kunnen vliegen is deel van het mysterie en de aantrekkingskracht.

Tussen 1987 en 1990 bouwt Panamarenko een reeks pastillemotoren.
Na deze reeks motoren bouwt hij in 1990 de eerste Archaeopterix (intelligente kip) naar het model van de prehistorische vogel. De “Blue Archaeopteryx”, een soort dinosauriër, is een van de leukste van deze werken van Panamarenko. Hij heet zo, omdat het een archaeopteryx is en zijn vleugels blauw zijn. De “Blue Archaeopteryx” is 39, bij 30, bij 30 kubeke centimeter.

archeaopterix.jpg

Panamarenko houdt er van om werken te maken die lijken op vliegende machines, maar die niet kunnen vliegen. De V1 Barada Jet is er één van.
Dit is een soort vliegtuig, gemaakt in 1991, waarop je achteraan een soort straatmotor kunt zien.
In 1996 stelt Panamarenko in galerie Ronny Van de Velde, te Antwerpen, zijn stalen duikboot Pahama Novaya Zemblaya voor. Het aanvankelijke doel van dit ontwerp is ermee naar Spitsbergen te varen.
Op vraag van de Stad Antwerpen installeert Panamarenko in 2003 het beeld Pepto Bismo op het St.-Jansplein.

Ook de stad Hasselt wou niet onder doen en kocht in begin februari 2007 het werk Batopillo aan dat zijn plaats kreeg in de Hasseltse binnenstad (op de hoek van de Botermarkt en de Zuivelmarkt).
Batopillo is een figuur die met kleine propellers op zijn rug het luchtruim tracht te veroveren. Deze is ondertussen geland op een drie meter hoge metalen zuil. De plaatsing van dit kunstwerk is de eerste stap in een stedelijke campagne om kwaliteitsvolle actuele kunst van gerenommeerde kunstenaars in de openbare stedelijke ruimte te plaatsen.


In november 2006 werd het werk "Meikever" (1975) uit het Gentse SMAK ontvreemd en beschadigd teruggevonden in het Park tegenover het museum; ondertussen is het werk hersteld en zal op de Erfgoeddag een centrale plaats krijgen.

Bij Panamarenko was vormgeving ondergeschikt aan de techniek.
De schoonheid van een motortje, kabeltje, buisje, knoopje, schroefje of juist het simpele bijeenhouden van een luchtschip dmv. een klein stukje tape interesseerde hem.
Zijn ettelijke pogingen om de lucht in te gaan mislukten maar leverden wel prachtige foto’s op.