3. De link tussen Da Vinci en Panamarenko


We mogen stellen dat zowel Panamarenko als Leonardo da Vinci bezeten waren door de natuurwetten en de bewegingen van vogels, natuurelementen en energiebronnen. Het enige verschil is dat Panamarenko’s visies geen enkele bedreiging hebben gevormd voor onze maatschappij, in tegendeel, we mogen zelfs trots zijn dat Panamarenko Belgische roots heeft. Leonardo da Vinci daarentegen, die enkele dogma’s over boord heeft moeten gooien, werd niet altijd geapprecieerd in zijn tijd, omdat hij de perfectie zowel in de wetenschap als in de kunst wou benaderen. Hij werd dan ook niet voor niets gezien als een controversieel persoon in zijn tijd. Als we nog maar proeven van de bekendheid van Leonardo da Vinci tijdens onze levensjaren is het niet te ontkennen dat iedereen op zijn manier een bewondering koestert voor deze grote man.

Op de eerste plaats door hun belangstelling, op de tweede plaats door hun onderzoeken en berekeningen, hebben ze elk een lijstje met technische uitvindingen op hun naam staan. De uitvindingen die echter in het oog springen, zijn gebaseerd op het verlangen om als mens te kunnen vliegen. Leonardo da Vinci was in zijn tijd vernieuwend met dit apart verlangen, alhoewel hij zijn inspiratie haalde uit de schetsen van de mythologische figuur Icarus. Het is dan ook niet verwonderlijk dat hij enkele ontwerpen uittekende om te kunnen vliegen. Het belangrijkste werd toch wel de ornithopter, deze was in het bezit van vleugels die kleppen hadden, die geopend zouden moeten worden bij de start en gesloten bij de landing. Het is interessant te weten dat hedendaags deze techniek wordt gebruikt bij de moderne vliegtuigen. De schetsen van Leonardo worden dus niet enkel gezien als een kunst, maar ook als een wetenschap.

Ook voor Panamarenko was de mythe ,over Icarus die met zijn vader Daedalus uit de grot wou ontsnappen dmv vleugels, niet onbekend. Deze kennis gepaard met zijn fascinatie voor het gevogelte en de insecten speelden een rol in zijn ontwerpen. Het is dus niet verbazingwekkend dat bestaande natuurlijke principes aan de basis lagen van zijn vliegontwerpen.
De vormgeving kwam niet bepaald op de eerste plaats bij Panamarenko, het was eerder de techniek die hem interesseerde. Het is ook daarom dat hij ,net zoals da Vinci, talloze tekeningen en technische berekeningen maakte vooraleer hij het ontwerp uitvoerde. Zo kon ook Panamarenko op zijn manier de perfectie benaderen.
Één van zijn meest geavanceerde vliegmechanisme is de Umbilly 1, waarvan het principe overeenkomt met het vliegen van een insect. Een ander vliegmechanisme kreeg dan weer de naam Aeromodeller. Dit was een soort van zeppelin, net zoals verschillende uitvindingen van Da Vinci was deze niet geschikt om echt te kunnen vliegen.

Beide mannen, de één nog levend, de ander in rust, hebben ons niet enkel hun fascinerende werken achtergelaten, maar sinds kort kunnen we zowel Panamarenko’s als Leonardo da Vinci's voormalige werkplaatsen bezoeken.

De één verkiest kwaliteit, de ander assertiviteit, wij weten nu wat de keuze was van deze heren.