panamarenko_1_copy.jpg

Panamarenko



Als mens

Henri van herreweghe is in de volksmond beter gekend als Panamarenko.
Zijn naam als kunstenaar is een samenvoegsel van Pan American Airlines and Company. Hij werd geboren en getogen in Antwerpen en brengt er de dag van vandaag nog altijd zijn leven door. In 2003 trouwde hij met de 34 jaar jongere Eveline Hoorens en in 2005 ,naar aanleiding van zijn 65ste verjaardag, werd hij ontvangen op het Antwerpse stadhuis en geprezen voor zijn onaangepast gedrag, ook wel creativiteit genoemd. Ook kondigde hij het einde van zijn artistieke loopbaan aan na dertig jaar actief bezig te zijn geweest. Een jaar later beslist hij om zijn ouderlijke woonst te schenken aan het Muhka, het Antwerpse museum voor Hedendaagse Kunst (www.muhka.be). -

Als kunstenaar, ingenieur, fysicus, uitvinder en visionair is hij een buitengewoon individu dat iets heeft betekent in de hedendaagse kunst van ons land. Maar wat heeft hij betekent?
Voor 1968 leunde hij voornamelijk aan bij de pop-art, maar hij raakte al gauw in de ban van vliegtuigen en alles wat met vliegen te maken had. Dit kon ook moeilijk anders: zijn vader was dokwerker en voortdurend met techniek bezig, zijn moeder een ondernemende en beslissingsvaardige vrouw. Bovendien was haar vader dan weer op zijn beurt architect geweest.

Panamarenko zelf had een obsessie voor techniek en wetenschap, hij voerde dan ook voornamelijk onderzoek naar begrippen als ruimte, beweging, vlucht, energie en gravitatie. Zijn werken waren een combinatie van artistieke en technologische aspecten. In zijn 30 jaar durende carrière wil hij met zijn machines-kunstwerken ervoor zorgen dat verplaatsingen van A tot B totaal anders en ook genietbaar kunnen verlopen.

panamarenko-orbit-1.jpg
2. The aeromodeller


Zijn meest bekende werk was ‘THE AEROMODELLER’. Helaas kwam het luchtschip nauwelijks van de grond bij de testrit ervan, maar het idee erachter was fantastisch.
In zijn kunstwerken brengt Panamarenko de wereld van techniek en natuurkunde tot leven. Zijn objecten voeren ons telkens tussen droom en werkelijkheid.

Als kunstenaar en wetenschapper

In zijn zoektocht naar het maken van vliegmachines, voertuigen en ruimteschepen, is Panamarenko gefascineerd door de natuurwetten, de bewegingen van insecten en dieren, de natuurelementen en energiebronnen. Hierin bleek dat hij ging aanleunen bij de wetenschappen, maar toch nam hij duidelijk een eigen positie in. Panamarenko’s uitgangspunt is dat niets zomaar aangenomen wordt. Hij ging dan ook alles opnieuw onderzoeken en berekenen. Hijzelf is een uitvinder-ingenieur die ervan droomt om de mens op eigen krachten in het luchtruim te laten voortbewegen. Uit de wetenschap leidt hij zijn eigen afleidingen, theorieën en bouwsels af. Hij ging bestaande voertuigen zoals: de zeppelin, de onderzeeër, het vliegtuig of de auto heruitvinden. De werken die hij elke keer opnieuw handmatig realiseerde, bezitten poëtische kwaliteiten en bevinden zich telkens opnieuw tussen kunst en wetenschap.

396.jpg
3.Het Stedelijk Museum voor actuele kunst

In 1975 werd het S.M.A.K. - onder de naam Stedelijk Museum voor actuele kunst – opgericht. Het begon met het organiseren van tentoonstellingen in 1976. Eén van de eerste tentoonstellingen was deze met Panamarenko: ‘Introductie van een elektrisch vliegtuig’, waar de Piewan voorgesteld werd, een metalen eenmansvliegtuigje aangedreven door verschillende kleine motoren.
Sindsdien volgt het museum deze kunstenaar op de voet, en kocht het in de loop der jaren een tiental kunstwerken van hem. 25 jaar later bracht het SMAK de eigen werken samen met een twintigtal andere machines, tekeningen, vliegtuigen, objecten en modellen, uit de periode van Panamarenko als kunstenaar.


Zoals jullie al eerder hebben gelezen leunde hij in het begin van zijn carrière aan bij de pop-art en de ‘Feltra’ (66) en ‘Krokodillen’ (67) zijn hier het bewijs van. Andere creaties uit de jaren zestig zoals de ‘Meikever’ (68) en de ‘Hofkes’ (67) nemen de natuur als uitgangspunt. De ‘Papaver’ (84) bijvoorbeeld, neemt de gelijknamige bloem als uitgangspunt en transformeert deze tot een zeppelin. Ook later nog maakt hij gebruik van deze thematiek, maar meer en meer op een mechanische wijze, vb; de ‘Archeopterix’ (90).

Panamarenko2.jpg











magnetische_sch.jpg4.Acheopterix


Na zijn periode als echte kunstenaar spitst Panamarenko zich meer toe op het “wetenschapper zijn” en onderzoekt hij verschillende theorieën gebaseerd op natuurelementen. In lezingen die hij dan geeft, geeft hij toelichting bij zijn opvattingen.
‘Magnetische Schoenen’ (66-67) en de recente ‘Ferro Lusto X’ (97) verwijzen o.a. naar de theorie van de magnetische velden. Sommige van zijn werken, rugzakken en vaartuigen probeerde hij ook zelf uit tijdens performances, maar helaas vaak zonder enig succes.


Andere werken van deze kunstenaar zijn nog: de duikboot ‘Panama, Spitsbergen, Nova Zemblaya’ (96) van de Fondation Cartier te Parijs, de ‘Bing’ , de vliegende schotel ‘Ferro Lusto X’, en nog vele andere…



Leuke weetjes:

• De Belgische groep Noordkaap schreef ooit een nummer over de man: Panamarenko.
• Hij is al geïmiteerd geweest door Chris Van den Durpel.
• In 2005 is hij genomineerd geweest voor de titel: De Grootste Belg, maar eindigde op nr. 45 buiten de officiële nominatielijst.
• In 2006 wordt de vzw Panamarenko collectief opgericht om de werken van hem te promoten bij het grote publiek.